رمان ، مینیاتور ، نقاشی دیجیتال
انواع طنز - عام و خاص : عام
طنزی است که بازتاب عمومی دارد و طنز خاص همان هجو است که شخص خاصی را هدف
قرار می دهد(
بهرام صادقی ، محمد رضا اصلانی ، ص 41 ) - هوراسی و جووانی :
در طنز هوراسی ( horatian ) سخنگو فردی مؤدّب و زیرک است که با طنز هایش
بیشتر باعث سرگرمی و تفریح است تا خشم و رنجش زبان او نرم و ملایم است و گاهی
خودش را به سخره می گیرد « ارنست رنان متفکر فرانسوی قرن 19 سعدی را با
هوراسیوس مقایسه می کند » (طنز فاخر سعدی ایرج ، پزشکزاد ، ص 34 ) . در طنز جووانی (juvenalian ) سخنگو یک معلّم جدّی
اخلاق است ؛ سبک و زبانی موقّردارد مفسده ها را که به نظر او کاملاً جدّی
هستند بدون گذشت مطرح می کند و باعث تحقیر و رنجش می شود . ( انواع ادبی ، شمیسا ، ص
235 ) - طنز موقعیت : گاهی
اوقات حادثه آنقدر غیرمنتظره است که باعث خنده می شود ؛ مثل پایان داستان «
هدیه ی سال نو » اثر اُ.هنری . یا این که خود
موقعیت خنده دار است ؛ مثلاً : قاتلی مادری را بکشد و چون دلش برای بچه می
سوزد بچه ی او را نیز بکشد که تنها نماند . - طنز کلامی : در
این نوع طنز ، طنز پرداز با واژه ها به گونه ای کار می کند که نوعی خنده یا
تمسخر را موجب شود . بعضی از انواع اریکلماتور طنز کلامی دارد : « درخت از گربه پایین آمد .
شیر باغ وحش چکّه می کرد » یا طنز کلامی فروغ فرخزاد در « ای مرز پر گهر » :... رسماً به مجمع فضلای
فکور و فضله های فاضل روشنفکر / و پیروان مکتب داخ داخ تاراخ تاراخ
بپیوندم / و طرح اوّلین رمان بزرگم را / که در حوالی سنه ی یک هزار و ششصد
و هفتاد و هشت شمسی تبریزی / رسماً به زیر دستگاه تهی دست چاپ خواهد
رفت / بر هردو پشت ششصد و هفتاد و هشت پاکت / اشنوی اصل ویژه بریزم ( مجموعه اشعار فروغ فرخزاد
، انتشارات نوید آلمان ، ص 379 ) - طنز سیاه : در این
نوع طنز نویسنده می خواهد خواننده را متوجّه واقعیات وحشتناکی کند که در
حال وقوع است . دست مایه ی این نوع طنز رذالت ها و حقارت ها و پوچی آرزوها
و تلاش بشری است مثل طنز های بهرام صادقی که « پشت رویه ی شاد طنز های او سیاهی اجتماع
و ارواح شکست خورده نهان است » ( صد سال داستان نویسی ، میرعابدینی ، ص 324 ) و طنز تلخ و سیاهی که در کتیبه ی اخوان ثالث دیده می شود
. - طنز سیاسی : این
نوع طنز برای بیان مشکلات سیاسی پدید می آید امّا از آن جا که نمی توان
مستقیم با حکوت طرف شد معمولاً از زبان دلقک های دربار ، مثل کریم شیره ای
یا از زبان دیوانگان بیان می شد : « دوش می گفت این سخن دیوانه ای بی
بازخواست درد ایران بی دواست/عاقلی گفتا که از دیوانه بشنو حرف راست/درد
ایران بی دواست » ( نسیم شمال ) یا از زبان مستان : «
محتسب مستی به ره دید وگریبانش گرفت ...... - طنز عرفانی : در
قرن 7 و 6 در ادبیات صوفیه رخ می دهد و بازتابی عتابی است که مجذوبان در
جذبه ی عرفانی نسبت به ذات حق ابراز کرده اند و حکایت از طغیان انسانی آگاه
دارد که دربرابر بی عدالتی های اجتماع نمی تواند ساکت بنشیند ؛ مثل :
دیوانه ای به نیشابور می رفت و دشتی پر از گاو دید ..... - طنز خانوادگی :
این نوع طنز معاصر است و بیشتر به روابط زن و شوهر و عروس و مادر شوهر
وکارمند و رییس و .... می پردازد : زمادر زن هزاران داد و
فریاد/که بدجنسی به دختر می دهد یاد بسازم مو چماقی را ز پولاد/زنم بر مغز او خود گردم
آزاد ( افاضات
آقای هالو ، عالی پیام ، ص 187 ) - طنز مردم : این
نوع طنز بین عامه ی مردم رواج دارد و به صغیر و کبیر رحم نمی کند و همیشه
چندین گام از طنز مکتوب جلوتر است و با هیچ چیز نمی توان جلوی آن
را گرفت - طنز زنانه : توجّه
به مسائل زنان و طنز گفتن درباره ی آنان از قدیم در میان آثار طنز پردازان
دیده می شد : « همام در مجلسی نشسته بود و غلامش رسید و گفت : خانم به
خانه فرود آمد همام گفت : کاش خانه به خانم فرود می آمد » امّا در دوره ی
معاصر نسبت به این موضوع توجّه بیشتری شده است . از سال 1363 کیومرث صابری ( گل آقا ) به مسائل زنان
اهمیّت خاصّی داد وحمایت از حقوق زنان به عنوان یک جریان در آثار دخترش پوپک صابری ( گل نسا ) دیده می شود . به سه دلیل طنز
پرداز زن نسبت به مرد کمتر است : 1- رکاکت 2- خشونت : طنز نویس در اعماق ذهنش باید سخت گیر و خشن باشد .3- سیاست : یکی ازپرکاربرد ترین
انواع طنز، سیاست است و موضوع اصلی سیاست کسب قدرت ، و قدرت در کشور ما
امری مردانه تلقّی می شود ولی با این همه زنان طنز نویس زیادی داریم . در
میان گذشتگان در شعر مهستی گنجوی به بعضی موارد طنز برمی خوریم ولی در دوره
ی معاصر به اوّلین زن طنز نویــس بر می خوریم با نام بی بی خانم ( اوایل مشروطه ) با کتاب
معایب
الرّجال که در پاسخ به کتابی به نام تأدیب النسوان که یکی از درباریان
نوشته بود .همچنین نمونه هایی طنز در آثار پروین اعتصامی و ژاله قائم مقامی می بینیم ولی اوّلین
روزنامه نگار طنز نویس رباب تمدن است که در مجلّه ی چلنگر می نوشت و در سـال 1370 یک
زن مدیر مسئول مجله ی جوالدوز شد . - طنز اینترنتی : در این نوع طنز از
پیچیدگی کم می شود زیرا زبان پیچیده ی طنز زاده ی سانسور است اما در
اینترنت این سانسور کمتر صورت می گیرد علاوه بر این به حوصله ی کم خواننده
پاسخ مثبت می دهد و قدرت انتخابش را بالا می برد .
